Een onderzoek: hoe kunnen we scholen verder helpen?

Een onderzoek: hoe kunnen we scholen verder helpen?

Rieta Aliredjo /// 26 juni 2017

Yes! Een week van de circulaire economie kunnen aanbieden aan een school! Dat is toch een mooi aanbod!? Wie zegt daar nee tegen? Een kortzichtige start van een proces waar we – ik denk – met een behoorlijk stukje geluk uit zijn gekomen: die schoolleider te pakken krijgen die al een themaweek rondom afval en recyclen op de agenda had staat en circulaire economie daar goed bij vond passen.

Is er een behoefte?

Het telefoontje dat leidde tot een mooie week op basisschool Wijzer aan de Vecht werd voorafgegaan door veel mailtjes naar scholen die voor een groot deel onbeantwoord bleven en directeuren die telefonisch niet vaak beschikbaar waren. Bij onze poging om een tweede pilot te organiseren, kwamen we hetzelfde tegen. Ik interpreteer dit zeker niet als onwil! Onze timing was beide keren alles behalve ideaal. Het is aannemelijk dat de reacties het resultaat zijn van een hoge werkdruk waar alle focus en energie nodig is voor de leerlingen, het team en het eigen plan. En dit plan ligt begrijpelijk al een jaar en soms wel langer vast.

Dit stelt ons voor een uitdaging. We geloven in de circulaire economie en dat het belangrijk is kinderen hierover te vertellen. Wij willen daarom graag partneren met scholen, maar geldt dat ook andersom? En is er behoefte aan lessen en lesprogramma’s over circulaire economie?

Komen tot een uniek verhaal

In ieder geval hebben we geleerd dat het natuurlijk belangrijk is tijdig met scholen over dit onderwerp te praten om het te kunnen plannen in een schooljaar. Verder is er meer aandacht nodig om het belang van de circulaire economie te bespreken. Daar waar concepten als ‘duurzaamheid’, ‘afvalscheiding en recycling’ en ‘groene energie’ al wel bekend zijn, is er nog geen helder beeld van wat circulaire economie inhoudt en wordt het gelijk getrokken met de noodzaak tot afvalscheiding en recycling en krijgen we te horen: dat hebben we al behandeld. Circulaire economie is veel meer!

Een aantal keer kregen we ook te horen dat circulaire economie niet past bij de aandachtspunten van de school. Ons inziens zijn er juist omdat circulaire economie zo veelomvattend is genoeg mogelijkheden om die aspecten te belichten die goed passen bij wat de school zelf wil vertellen en bereiken. Daar willen wij de tijd en aandacht voor nemen: zodanig programmeren dat elke themaweek of les goed aansluit bij de ambities van de school zelf. Elk programma wordt zo een uniek verhaal.

Niet gissen maar vragen

Gissen en veronderstellen is makkelijk, echt onderzoeken is natuurlijk iets anders. Voor mij zijn dit de eerste stappen in het onderwijs en daarom ben ik al heel blij om samen te kunnen werken met Esther de Vries, die wel haar wortels in het onderwijs heeft. Maar we willen nog meer leren en zullen onze energie in deze zomerperiode ook zeker wijden aan hoe wij het beste scholen kunnen benaderen en vooral kunnen helpen met het verzorgen van lesprogramma’s rondom de circulaire economie. Bent u of kent u iemand die wij mogen bevragen over circulair onderwijs op de basisschool en de middelbare school? Neem dan contact met ons op.

7DagenCirculair Lesmateriaal vrij beschikbaar

7DagenCirculair Lesmateriaal vrij beschikbaar

Rieta Aliredjo /// 26 juni 2017

Ons doel is zoveel mogelijk kinderen vertellen over de circulaire economie en hoe zij daar nu en later aan kunnen bijdragen. Scholen zijn belangrijke partners om dit doel te bereiken. Eerder dit jaar hebben wij de eerste pilot van 7DagenCirculair mogen uitvoeren. Nu staan alle opdrachten die toen bedacht zijn én een aantal nieuwe online: vrij beschikbaar voor elke leerkracht of docent die met de klas aan de slag wil met het onderwerp Circulaire Economie.

Duurzaam Door

Begin dit jaar konden wij met hulp van een aantal partners en subsidie uit het Duurzaam Door programma een start maken met het lesprogramma 7DagenCirculair. In maart was het dan echt zover: een pilot op basisschool Wijzer aan de Vecht in Utrecht, waar 41 leerlingen uit groep 6, 7 en 8 met ons een reis hebben gemaakt door de circulaire economie. Niet veel later konden we letterlijk weer duurzaam doorpakken en kregen we de kans om opnieuw 7DagenCirculair aan te bieden. Helaas was het voor de scholen die wij benaderd hebben niet mogelijk om nog voor de vakantie een dergelijk programma te agenderen. Ook merkten we dat niet alle scholen nog helder hebben wat circulaire economie eigenlijk inhoudt. In overleg met de Natuur en Milieufederatie Utrecht (die het programma coördineert) zijn wij toen overeengekomen om alle ontwikkelde lessen én een aantal nieuwe opdrachten online toegankelijk te maken: de start van het lesmenu op onze website.

Circulaire Economie begint klein

De Circulaire Economie is een groot en veelomvattend onderwerp. Maar ons inziens kan het heel klein beginnen, met een stukje bewustwording, een experiment, een spel. Het is een onderwerp dat niet alleen de de aandacht van bedrijven en bestuurders zou moeten krijgen, maar ook gedeeld moet worden met de jongste deelnemers aan onze maatschappij: leerlingen op de basisschool en de middelbare school. Niet alleen omdat het hun toekomst betreft maar ook omdat het belangrijk is de noodzaak voor en informatie over een circulaire economie te delen tijdens deze vormende jaren. Wat je op jonge leeftijd inspireert, motiveert jou ook op latere leeftijd. Onlangs heb ik hier als gast van de What if Waste Podcast meer over verteld.

Delen is vermenigvuldigen

De beste manier om te vermenigvuldigen is door te delen. Voor veel scholen is circulaire economie nog een nieuw onderwerp. Wij hopen dat de drempel om dit onderwerp een keer in de klas te behandelen verlaagd wordt door het toepassen van één of meerdere opdrachten van ons lesmenu. Per opdracht is een lesbrief en een werkblad beschikbaar, zodat elke leerkracht of docent hier direct met haar of zijn leerlingen mee aan de slag kan. Al het materiaal is gratis te downloaden (je hoeft zelfs geen account aan te maken!) en te gebruiken onder een Creative Commons “Naamsvermelding-NietCommercieel-GelijkDelen 4.0 Internationaal” licentie. Wat dit precies inhoudt lees je hier. In het kort ben je vrij om:

  • het werk te delen — te kopiëren, te verspreiden en door te geven via elk medium of bestandsformaat
  • het werk te bewerken — te remixen, te veranderen en afgeleide werken te maken onder de voorwaarden van naamsvermelding (laat het logo van 7DagenCirculair staan op de lesbrief en werkbladen), niet-commercieel gebruik en vrij-delen (als je het aanpast, of remixed, stel het dan ook beschikbaar onder dezelfde licentie).

We wensen je veel plezier met het materiaal en laat ons weten hoe de les is gegaan! Deel je verhaal op social media en tag ons op @7dagencirculair. Ook horen wij graag je feedback en ideeën voor nog meer leuke lessen over de circulaire economie.

Education Fairy op symposium Duurzaam Door van NMU

Education Fairy op symposium Duurzaam Door NMU

Esther de Vries /// 1 juni 2017

​Wil je onze Education Fairy zijn? Degene die ons de weg wijst in onderwijsland. Dat werd mij begin november gevraagd en een half jaar later sta ik op maandag 29 mei te pitchen op het podium van het symposium ‘Duurzaam Door’, georganiseerd door NMU. Een tikkie buiten mijn comfort-zone vertel ik in 3 minuten over Warenhuisje en het lesprogramma 7DagenCirculair. Veel te kort natuurlijk, er valt zoveel te vertellen!

Pilot in Utrecht voedt onze ambities

Dankzij (financiële) ondersteuning van o.a de NMU en andere stakeholders, konden we in Utrecht een pilot van 7DagenCirculair uitvoeren bij KSU-Wijzer aan de Vecht. Tijdens de pitch en de Break-out sessie hebben we onze ambities kenbaar gemaakt. Want na onze eerste successen weten we het zeker, we willen Duurzaam Door! Dóór met het ontwerpen van het online platform Warenhuisje.nl, waar kinderen online binnen de eigen omgeving spullen kunnen ruilen: Koningsdag, het hele jaar door. Maar we willen ook dóór met het vormgeven en verder ontwikkelen van 7dagenCirculair. En wat ons betreft kan het ook 3dagenCirculair of 5dagenCirculair worden.

Graag praten we verder bij organisaties en scholen om het programma op maat aan te bieden. Met de pijlers: bewustwording, creativiteit, sociale vaardigheden en ondernemerschap willen we jonge burgers kennis laten maken en begrip van de circulaire economie bijbrengen.

Zonder relatie geen prestatie

De break-out sessie hebben we samen met IVN vormgegeven. We hebben onze programma’s gepresenteerd aan een groep geïnteresseerden, waaronder zelfstandige ondernemers, medewerkers van NGO’s en overheid. Na de presentatie voerden wij het gesprek over de do’s en don’ts en over het vergroten van de impact bij leerlingen in het PO en het VO.

En, zoals leerlingen al weten, bereik je meer als je het samen doet. Zonder relatie, geen prestatie. Een tiental deelnemers van het symposium vulde ons kaartje in om in contact te blijven of mogelijk te investeren in vervolgstappen.

Niet aanwezig kunnen zijn? Lees hier het verslag op de site van de NMU. En contact opnemen met ons is natuurlijk doorlopend mogelijk. We houden jullie graag op de hoogte van de vorderingen van Warenhuisje en 7DagenCirculair. Samen pakken we duurzaam door! Doe je mee? Vind ons online op warenhuisje.nl, 7dagencirculair.nl of volg ons op Facebook, Twitter, Instagram.

Koopjes

Koopjes

Advertenties komen dagelijks op je af en soms is het wel fijn om koopjes te spotten. Maar wat vertellen de advertenties niet? En welke verborgen kosten zijn er?

Laat ons weten wat je van deze circulaire les vindt! Jouw opmerkingen en aanvullingen kun je mailen naar feedback@7dagencirculair.nl

Mede mogelijk gemaakt door:

De Loep

De Loep

Deze les is een mooie reken en reflectie oefening om het kleine dagelijkse te verbinden met grote concepten, zoals het klimaat, vervuiling, grondstoffentekort. Elke keuze en elke actie heeft een effect.

Laat ons weten wat je van deze circulaire les vindt! Jouw opmerkingen en aanvullingen kun je mailen naar feedback@7dagencirculair.nl

Mede mogelijk gemaakt door:

Toy Teardown

Toy Teardown

Speelgoed gaat vaak kapot en is niet altijd te repareren. Voordat je bepaalt in hoeverre het nog is te recyclen, misschien een goede oefening om te onderzoeken waar het van is gemaakt. 

Laat ons weten wat je van de les vindt! Jouw opmerkingen en aanvullingen kun je mailen naar feedback@7dagencirculair.nl

Mede mogelijk gemaakt door:

7DagenCirculair nog leuker en leerzamer maken

7DagenCirculair nog leuker en leerzamer maken

Rieta Aliredjo /// 2 mei 2017

Foto: v.l.n.r: Rieta Aliredjo, Alex Nijhoff (concierge, ICT), Carmela Tumminaro (Schoolleider)

In een ontwikkeltraject zijn reflectiemomenten uitermate belangrijk. Niet alleen binnen het team, maar met alle betrokkenen. Hoewel we nog niet met iedereen gesproken hebben, komen een paar zaken al duidelijk naar voren. Onze eigen evaluatie komt overeen met de feedback van KSU-Wijzer aan de Vecht. Wij hebben een goed beeld gekregen van hoe we ervoor kunnen zorgen dat de volgende 7DagenCirculair nog leuker en leerzamer wordt!

Wij vonden het heel erg leuk dat 7DagenCirculair bij ons op school is uitgevoerd en wensen jullie veel succes bij het doorontwikkelen. Kom zeker nog een keertje langs!​

Carmela Tumminaro
Schoolleider KSU-Wijzer aan de Vecht

Balans tussen intensiteit van het programma en ruimte voor het leerproces

Hoe geef je een reis door de circulaire economie vorm? Het ontwikkelen van het totale programma, de lessen en de lesinhoud was en is een mooie uitdaging. Wat ga je behandelen en hoe breng je dit naar leerlingen van bijvoorbeeld een bovenbouw op de basisschool? 

Voor de eerste editie van 7DagenCirculair is een veelheid aan lesonderdelen ontwikkeld. Waarschijnlijk zelfs een beetje teveel! Niet alle opdrachten konden goed uitgelegd en/of uitgevoerd worden binnen een les van 90 minuten. Daar is meer rust en tijd voor nodig. Ruimte voor duidelijke instructies en aandacht om op het moment zelf goed aan te voelen of de materie ook landt en beklijft. 

Dit gaan we anders doen: 

  • Samen met de betrokken school kiezen voor een bepaald perspectief: een bril om naar de circulaire economie te kijken en het te beleven. Bijvoorbeeld: bewust/sociaal, gericht op eigen verantwoordelijkheid en burgerschap,  creatief/technisch gericht op verbreden van de kennis van materialen en grondstoffen en het ontwerpproces of sociaal/ondernemend gericht op kennis over de verschillende rollen in de maatschappij en de nieuwe relaties die we met elkaar moeten aangaan. 
  • Het aantal opdrachten binnen een les verminderen zodat er meer tijd en aandacht besteed kan worden aan een goede opbouw van de les en het halen van de leerdoelen.
  • Samenwerken met de vaste leerkrachten om de lessen effectiever te maken en mogelijkheden te verkennen om de week voor te bereiden in de klas en eventueel door te pakken op onderdelen na afloop ervan.
  • De thema’s reflectie (dag 6) en delen (dag 7) meer integreren in de lessen zelf in plaats van een plek geven aan het einde van de week. 

Het is een mooi programma met veel variatie. De kinderen worden een week lang ondergedompeld in het circulair denken. Hierdoor blijven de noodzaak en het plezier van een circulaire economie goed in het geheugen hangen.

Joris Petterson
Circulair ontwerper E-waste Arcades
Gastdocent 7DC

Meer samenhang in de week door het creëren van een gezamenlijk verhaal

Vanwege de intensiteit van het programma en de wens zo veel mogelijk te laten zien en ervaren, was het niet altijd duidelijk op welke manier een bepaald lesonderdeel samenhangt met het totaal. Wat is de rode draad door de week? Circulaire economie en duurzaamheid zijn te grote containerbegrippen om te dienen als verhaallijn. 

Zo gaan we zorgen voor nog meer samenhang in de week:

  • Kiezen voor een bepaald perspectief (zie hierboven) 
  • Bij het programmeren de verschillende dagen meer met elkaar verbinden en tijd nemen om vaker terug te blikken op de voorgaande dagen, zodat nieuwe kennis en vaardigheden beter worden geborgd.
  • Actief invulling geven aan de verhaallijn van de week: hoe hebben we vandaag het groter plaatje ingekleurd?
  • Met onze partners die niet de hele week meemaken (bedrijfsbezoek, ondernemers die workshops geven) beter afstemmen hoe deze programma-onderdelen samenhangen met het verhaal van de week en wat de toegevoegde waarde is.

Warenhuisje onderdeel van het programma

Het in snel tempo ontwikkelen van een prototype voor Warenhuisje was een behoorlijke uitdaging. We zijn met de app nog lang niet waar we willen zijn, maar het ging wel LIVE, vlak voor de start van 7DagenCirculair.  Het met de hele groep testen van Warenhuisje is helaas niet gelukt.

Dit zijn de leerpunten voor het doorontwikkelen van Warenhuisje met scholen:  

  • Maak het onderdeel van 7DagenCirculair en niet een taak dat thuis gedaan moet worden. Zo kun je stap voor stap de kinderen begeleiden in het gebruik van de applicatie. 
  • Het uitwerken van testscripts kan, net zoals met de werkbladen, meer richting en sturing geven in wat we met het testen beogen en hoe kinderen kunnen helpen.
  • Neem meer tijd voor een goede afstemming op het gebied van technische vereisten (bijvoorbeeld servercapaciteit, werkende emailadressen, voldoende computers).

Doorgaan! 7DagenCirculair is leuk!

Ons gesprek bij Wijzer aan de Vecht was heel nuttig! Het benadrukt dat we 7DagenCirculair niet alleen voor maar ook met scholen willen ontwikkelen. Heel prettig was het toen schoolleider Carmela ons aangaf dat ze week vooral als plezierig en leuk heeft ervaren en vroeg of dat ook voor ons goldt. Dat is zeker zo! Wij zijn trots op wat er bereikt is en hebben erg genoten van het organiseren en uitvoeren van 7DagenCirculair. Lees ook op Warenhuisje.nl hoe we dit hebben ervaren. 

Wat we gaan behouden en versterken:

  • Interactieve en unieke (op maat gemaakte) lesprogramma’s ontwikkelen en uitvoeren zodat kinderen meer leren over circulaire economie. 
  • Het voor scholen met weinig middelen mogelijk maken om dergelijke programma’s te ontwikkelen en uit te voeren door het uit handen nemen van de organisatie en het team van leerkrachten zoveel mogelijk te ondersteunen in het realiseren van hun ambities op het gebied van duurzaam onderwijs. 
  • Verbindingen realiseren tussen ouders, scholen, ondernemers, bedrijven en lokale instellingen om onderwijs over circulaire economie mogelijk te maken en kinderen te helpen op te groeien tot bewuste en ondernemende deelnemers aan een circulaire economie. 

Afval en Recyclen op basisschool Wijzer aan de Vecht

Afval en Recyclen op basisschool Wijzer aan de Vecht

Rieta Aliredjo /// 7 maart 20177

Foto: Het programma van 7DagenCirculair op maat gemaakt voor KSU-Wijzer aan de Vecht in Utrecht.

De eerste editie van 7DagenCirculair is achter de rug. Van 13 t/m 21 maart waren wij te gast op basisschool KSU-Wijzer aan de Vecht. In de themaweek Afval en Recyclen mochten wij een deel van het programma invullen met 7DagenCirculair. De leerlingen van groep 6,7 en 8 zijn in de middagen door ons meegenomen op een reis door de circulaire economie. Het was fijn een aanvulling te kunnen bieden op het waarom van afval reduceren en het belang van recyclen.

Waar komt het vandaan? Waar gaat het naartoe?

Tijdens dag 1 en 2 raakten de kinderen bekend met een aantal begrippen uit de circulaire economie en vertelden wij waarom samenwerken belangrijk is. Met werkbladen het cadeau en de kast lieten we kinderen nadenken over waar spullen vandaan komen en waar het naartoe gaat. Wat hebben zij in hun kast liggen wat zij misschien niet meer gebruiken. En wat doe je er dan mee?

Om de leerlingen meer gevoel te geven over waarom en hoe we van een lineaire economie naar een circulaire economie gaan, werkten we de puzzel opdracht uit. Wij vroegen ze de puzzelstukken zodanig in elkaar te passen, dat er geen grondstoffen meer uit de natuur nodig zijn. 

Aan het einde van dag 2 lieten we ze ook kennismaken met de ondernemers die op dag 4 een workshop zouden verzorgen. De kinderen konden kiezen wie zij wilden helpen en in teamverband werd een missie circulair uitgewerkt. 

Bewust consumeren en produceren

Op dag 3 deden ook de groepen 3, 4 en 5 mee. In twee sessies organiseerden we een ruilmarkt. De kinderen brachten boeken en speelgoed mee die zij niet meer gebruikten, prezen op het label het product aan en kregen van de juf of meester een KinderKoin. Tijdens de ruilmarkt mochten de kinderen iets anders uitzoeken in ruil voor 1 of 2 KinderKoins. Bijna alles was weer weg! 

Ook op dag 4 waren we actief aan de slag! Verdeeld over 3 workshops met ondernemers van HashtagCirculair zijn er tassen gemaakt van oude t-shirts, groeitafeltjes van afvalhout en is onderzocht wat er allemaal in e-waste nog bruikbaar is. Op dag 3 en 4 kregen de leerlingen dus op een actieve manier mee wat het inhoudt om bewust te consumeren en produceren.

 

Inspireren en geïnspireerd raken op de Eneco Energycampus

Duurzaamheid en circulaire economie zijn belangrijke maatschappelijke thema’s. We willen de kinderen een kijkje geven in hoe bedrijven hieraan bijdragen. Samen met het team van Eneco Energycampus is een middagprogramma ontwikkeld, dat de kinderen aanmoedigde na te denken over wat thuis al duurzaam gaat, wat nog meer kan en hoe we ervoor kunnen zorgen dat we dit ook echt gaan doen.

Bijzonder was dat het (af)gesloten terrein op Lage Weide (Utrecht) voor het eerst werd opengesteld voor een groep kinderen. Een deel van de centrale werd zodanig ingericht dat de kinderen op een veilige manier een rondleiding konden krijgen. 

Op dag 5 inspireerde Eneco de leerlingen met hun visie op de nieuwe wereld en andersom inspireerden de kinderen Eneco met hun suggesties voor een duurzamere huis en buurt.

Delen wat je leert

Bij een leerproces hoort ons inziens ook een reflectie en deelmoment. Na het weekend waar alles een beetje kon bezinken, hebben we de kinderen gevraagd wat ze het leukst vonden en wat zij hebben geleerd. De mindset en skillset werden getoetst met de opdracht eiland circulair. Hoe een bedrijf van oude visnetten skateboards maakt, was een mooi voorbeeld om te tonen. 

De week werd afgesloten met een stripteken workshop waar de kinderen werd gevraagd een harmonica boekje (leporello) te maken met het verhaal van hun recycle-held. Een inzicht delen is de ultieme test van wat je hebt opgestoken. Zo worden leerlingen, leermeesters. 

Dank je wel KSU-Wijzer aan de Vecht! Het was een ontzettend leuke week!

Eiland Circulair

Eiland Circulair

Wat als je terecht zou komen in een wereld waar alleen nog afval bestaat? Hoe overleef je dan met jouw team? 

Laat ons weten wat je van de les vindt! Jouw opmerkingen en aanvullingen kun je mailen naar feedback@7dagencirculair.nl

Mede mogelijk gemaakt door:

Ruilmarkt

Ruilmarkt

Naar huis met iets ‘nieuws’ in handen, en dat voor iets wat je niet meer gebruikte. Dat vindt iedereen een goede deal! Een ruilmarkt organiseren is een eenvoudige en leuke manier om kinderen te laten ervaren dat gebruikte spullen nog waarde hebben. 

Laat ons weten wat je van de les vindt! Jouw opmerkingen en aanvullingen kun je mailen naar feedback@7dagencirculair.nl

Mede mogelijk gemaakt door: